100 jaar geneesmiddelen

Genezende middelen

In 1999 beschreef de Engelse arts James LeFanu in “The rise and fall of modern medicine” de in zijn ogen 10 belangrijkste doorbraken van de geneeskunde in de vorige eeuw. Hij kwam tot het onderstaande overzicht.

 

  • 1941 Penicilline (bacteriele infecties)
  • 1949 Cortison (steriele infecties)
  • 1950 Streptomycine, smoking (epidemiologie/trials)
  • 1952 Chloorpromazine (psychiatrie)
  • 1955 Open-hart chirurgie
  • 1963 Niertransplantatie
  • 1964 Beroertes (preventies)
  • 1971 Genezing kinderleukemie
  • 1978 Reageerbuisbaby 
  • 1984 Helicobacter (maagzweren)


Bij negen van deze 10 doorbraken waren geneesmiddelen essentieel. En zelfs open-hart chirurgie is niet mogelijk zonder anaesthesie-geneesmiddelen. Zonder overdrijving kan dan ook worden gesteld dat geneesmiddelen de maatschappij ingrijpend hebben veranderd. Maar ook de wetenschap is veranderd door de ontdekking van geneesmiddelen, hetgeen blijkt uit deze opsomming van Nobel prijzen:

 

  • Von Behring, diphtheria antitoxin (1901)
  • Fischer, lick-and-key (1902)
  • Koch, bacteriology (1905)
  • Ehrlich, salvarsan/syphilis (1908)
  • Banting/Macleod, insulin/diabetes (1923)
  • Wagner/Jauregg, malaria/fever (1928)
  • Windaus, vitamin D/rachitis (1928)
  • Eijkman, vitamin B1/beri-beri (1929)
  • Haworth, vitamin C (1937)
  • Domagk, prontosil rubrum/antibacterial (1939)
  • Fleming/Chain/Florey, penicillin/antibacterial (1945)
  • Kendall/Reichstein/Hench, cortisone/inflammation (1950)
  • Waksman, streptomycin/TB (1952)
  • Du Vigneaud, oxytocin/childbirth, vasopressin/diuresis (1955)
  • Bovet, tubocurarine/nervous system, sulfanilamide/antibacterial, mepyramine/antihistaminic (1957)
  • Sanger, insulin structure (1958)
  • Woodward, quinine/malaria, estrone/conception (1965)
  • Huggins, estrogen/prostate cancer (1966)
  • Edelman/Porter, antibodies (1972)
  • Bergstrom/Samuelsson/Vane, prostaglandins/inflammation (1982)
  • Jerne/Kohler/Millstein, antibody production (1984)
  • Hitchings, thioguanine/cancer, 6-mercaptopurine/cancer (1988)
  • Elion, azathioprine/immunosuppression, pyrimethamine/malaria (1988)
  • Black, propranolol/hypertension, cimetidine/heartburn (1988)
  • Marshall, H. pylori/heartburn (2005)
  • Fire/Mello, RNAi (2006)
  • Hausen, HPV vaccine (2008)
  • Lefkowitz, Kobilka, GPCRs/hypertension (2012)
  • Gurdon/Yamanaka, iPSC (2012)
  • Campbell/Omura, ivermectin/antiparasitic (2015)
  • Tu, artemisinin/malaria (2015)

 

Meer informatie over deze Nobel prijzen staat hier.

En verder …


Als je meer wilt lezen over geneesmiddelen, dan is het boek “Het geneesmiddel; werking en ontwikkeling van medicijnen”, van Walter van den Broeck een aanrader (ISBN 9076988552, 2005). Dit boek is deel 82 van de Wetenschappelijke Bibliotheek van het tijdschrift Natuur en Techniek en op de meeste middelbare scholen al aanwezig.

 

Ook het cahier Het Geneesmiddel van Bio Wetenschap en Maatschappij is een aanrader en kan als pdf worden gedownload.

 

In dit artikel staat kort de geschiedenis van de farmacologie in Nederland vermeld.

 

 

Andere interessante boeken over de geschiedenis van onze geneesmiddeltherapie:

 

Wetenschap

  • Galileo’s finger – the ten great ideas of science door Peter Atkins
  • Four laws that drive the universe door Peter Atkins
  • Eureka’s and euphorias – the Oxford book of scientific anecdotes door Walter Gratzer
  • The information - a history, a theory, a flood by James Gleick

 

Chemie

  • Stories of the invisible – a guided tour of molecules door Philip Ball
  • Napoleon's buttons - how 17 molecules changed history door Penny Le Couteur, Jay Burreson
  • Molecules that changed the world - a brief history of the art and science of synthesis and Its impact on society door K. C. Nicolaou, Tamsyn Montagnon

 

Biochemie

  • I wish I’d made you angry earlier door Max Perutz
  • The double helix door James Watson
  • Avoid boring people door James Watson

 

Genetica/evolutie

  • Genome door Matt Ridley
  • The rational optimist door Matt Ridley
  • The evolution of everything door Matt Ridley

 

Immunologie

  • The compatibility gene – how our bodies fight disease, attract others, and define ourselves door Daniel Davies
  • A beautiful cure - harnessing your body’s natural defences door Daniel Davies

 

Geschiedenis van geneeskunde

  • Medical firsts – from Hippocrates to the human genome door Robert Adler
  • The rise and fall of modern medicine - Revised Edition door James Le Fanu
  • Why we get sick – the new science of Darwinian mediine door Randolph Nesse and George Williams
  • A brief history of disease, science and medicine door Michael Kennedy

 

Infectieziekten

  • Leven met parasieten door Frans Rochette
  • Deadly companions – how microbes shaped our history door Dorothy Crawford
  • The invisible enemy – a natural history of viruses door Dorothy Crawford
  • The miraculous fever-tree - malaria, medicine and the cure that changed the world door Fiammetta Rocco
  • The fever trail - the hunt for the cure for malaria door Mark Honigsbaum
  • Living with germs in sickness and in health door John Playfair

 

Oncologie

  • The emperor of all maladies – a biography of cancer door Siddharta Mukherjee
  • The immortal life of Henrietta Lacks door Rebecca Skloot

 

Geschiedenis van geneesmiddelen

  • The quest of tomorrow’s medicines door Jurgen Drews
  • The drug book - from arsenic to Xanax, 250 milestones in the history of drugs door Michael C. Gerald
  • Molecules and medicine door E. J. Corey, László Kürti, Barbara Czakó
  • Laughing gas, Viagra and Lipitor – the human stories behind the drugs we use door Jie Jack Li

 

Farma-industrie

  • The billion dollar molecule – one company’s quest for the perfect drug door Barry Werth
  • The antidote - inside the world of new pharma door Barry Werth
  • Genentech - the beginnings of biotech door Sally Smith Hughes
  • The $800 million pill - the truth behind the cost of new drugs by Merrill Goozner